FAQ
Kunnen medewerkers die lid zijn van een vakbond die kandidaten heeft gesteld zich toch via de vrije lijsten kandidaat stellen?
Antwoord
Er is in Nederland enige keuzevrijheid. Een werknemer/persoon kan niet worden gedwongen om zich kandidaat te stellen op de lijst van de vakbond waar hij lid van is. Dit zou in strijd zijn met de vrijheid die we in Nederland kennen. Het kan natuurlijk zijn dat de betreffende medewerker zich niet kan vinden in het programma van de vakbond, maar wel wil deelnemen aan de OR-verkiezingen. Het is dan toch mogelijk dat de medewerker zich kandidaat stelt op een vrije lijst.
Waarom is het van belang voor uitschrijven van de verkiezingen het OR-reglement te actualiseren?
Antwoord
In het OR-reglement heeft de OR zijn werkwijze beschreven. Deze werkwijze omvat ook de verkiezingsprocedure. De beschreven verkiezingsprocedure vormt de basis van de uit te schrijven verkiezingen. Over de verkiezingsprocedure zijn de volgende onderdelen terug te vinden in het OR-reglement:
- Kiesgroepen of integraal kiessysteem
- Wijze van kandidaatstellen: personen- of lijstenstelsel
- Wijze vaststelling lijst kiesgerechtigde en verkiesbare personen
- Omschrijving van het actief en passief kiesrecht
- Termijnen voor indienen kandidatenlijsten
- Hoe het onderzoek naar de geldigheid van de ingediende kandidatenlijsten plaatsvindt
- Kiesgroepenindeling (indien van toepassing)
- Wijze van stemmen: stembureau, stemcomputer, schriftelijk, intranet of internet
- Aantal uit te brengen stemmen
- Wanneer stemmen geldig en ongeldig zijn
- Hoe de uitslag van de verkiezingen wordt vastgesteld
- Hoe wordt omgegaan met tussentijdse verkiezingen
- Bezwarenregeling.
Moet de OR wel of niet gaan werken met kiesgroepen?
Antwoord
Sommige organisaties zijn sterk opgedeeld in verschillende onderdelen, afdelingen of locaties. Andere organisaties kenmerken zich door een opsplitsing in verschillende functiegroepen, zoals verpleegkundigen, medewerkers van de huishoudelijke dienst, secretaresses, enz. Ook kan het zijn dat er binnen de organisatie verschillende belangen spelen. Voor deze organisaties bestaat dan de mogelijkheid om voor deze specifieke groepen of onderdelen kiesgroepen in te stellen. Bij de keuze van de kiesgroepindeling moet het gaan om groepen in de organisatie die bepaalde gemeenschappelijke kenmerken hebben.
Dit bevordert een representatieve afspiegeling van de organisatie in de OR. De kiesgroepen leveren naar omvang een evenredig aantal OR-leden. Wil het werken met kiesgroepen succesvol zijn, dan moet de organisatie wel een zekere omvang hebben. Voor kleine organisaties werkt het vaak belemmerend om zo een voltallige OR te krijgen.
De OR kan er voor kiezen om voor de hele organisatie kiesgroepen in te stellen of alleen voor één of meerdere specifieke onderdelen van de organisatie. Bij het kiesgroepensysteem stemmen de kiesgerechtigde medewerkers op de kandidaat OR-leden die zich voor de kiesgroep waarbinnen zij werkzaam zijn kandidaat hebben gesteld.
Voordelen van het werken met kiesgroepen zijn:
- De samenstelling van de OR is representatief voor de samenstelling van de organisatie
- Specifieke groepen zijn altijd vertegenwoordigd in de OR.
- Nadelen van het werken met kiesgroepen zijn:
- Het lukt vaak niet om voor alle kiesgroepen kandidaten te vinden. Dit levert dan lege zetels in de OR op
- De indeling van de kiesgroepen kan moeilijk zijn wanneer de indeling/inrichting van de organisatie regelmatig wijzigt
- Het risico bij dit systeem is groter dat OR-leden zich te veel focussen op de onderwerpen die binnen hun eigen kiesgroep gaande zijn
- Reservekandidaten van de ene lijst kunnen geen opengevallen plaats binnen een andere kiesgroep innemen, mits de OR hierover bijzondere afspraken in zijn OR-reglement opneemt.
- De OR kan het kiesgroepensysteem hanteren in combinatie met het personenstelsel.
Hoe verloopt de verkiezing van plaatsvervangende leden?
Antwoord
Bij het principe van het werken met plaatsvervangende leden moet het plaatsvervangende lid binnen dezelfde functiegroep werkzaam zijn als het OR-lid dat hij vervangt. Bij de verkiezingen kan de OR dit bevorderen door het OR-lid en diens plaatsvervanger aan elkaar te koppelen. Naast de kandidaat wordt direct zijn vervanger kandidaat gesteld. Zodat wanneer het OR-lid wordt gekozen, zijn plaatsvervanger automatisch ook gekozen is. De WOR spreekt hier over een kiesstelsel met dubbeltallen. Hierdoor kan een OR-lid dat afwezig is, alleen door zijn eigen plaatsvervanger vervangen worden. De OR moet een dergelijke regeling in zijn reglement opnemen.
Wat te doen wanneer de OR al jaren lang steeds een aantal vacatures houdt?
Antwoord
De OR kan er bewust voor kiezen om de omvang van de OR te beperken. De OR kan dan in overleg met de ondernemer het aantal OR-leden in zijn reglement terugbrengen. Met daarbij de afspraak dat de faciliteiten in tijd wel overeind blijven. Zodat de OR voortaan met minder OR-leden werkt die wel meer tijd beschikbaar hebben voor de werkzaamheden van de OR.
Een andere optie kan zijn de zittingstermijn te verkorten naar twee jaar, maar dat is alleen een oplossing wanneer de OR signalen vanuit de medewerkers krijgt dat dit de oorzaak is van het zich niet kandidaat stellen.
Beslissen OR en ondernemer om met een kleinere OR te gaan werken, dan is het wel verstandig om meer medewerkers op een andere manier bij de medezeggenschap te betrekken. Dit kan door niet OR-leden zitting te laten nemen in OR-commissies of –projectgroepen, het instellen van klankbord- of focusgroepen en het werken met contactpersonen.
Hoe omgaan met kandidaten die in twee kiesgroepen werkzaam zijn?
Antwoord
De kandidaat kan zich slechts voor één kiesgroep kandidaat stellen. Dit is de kiesgroep waarvoor de kandidaat de meeste uren werkzaam is. Daarmee is de betrokkenheid het grootst. Is de kandidaat voor beide kiesgroepen evenveel uren werkzaam dan kunnen nog andere criteria worden gehanteerd:
- Persoonlijke voorkeur van de kandidaat
- Verwachte aantal kandidaten voor de twee kiesgroepen. Denkt men dat voor de ene meer kandidaten zijn dan voor de ander, dan kan de kandidaat beter voor de kiesgroep gaan waarvoor weinig kandidaten worden voorgedragen.
Wat is het voordeel van digitale verkiezingen?
Antwoord
Het gemak voor de kiezer om overal vandaan je stem uit te kunnen brengen en de mogelijkheid om de stemming over meerdere dagen door te laten lopen. Het geeft ook een professionele en moderne uitstraling aan de OR. De OR gaat met de tijd mee en maakt net als de organisatie gebruik van nieuwe technieken. Bovendien leveren digitale verkiezingen een aanmerkelijk hoger opkomstpercentage op. Medewerkers nemen daadwerkelijk eerder de moeite om hun stem uit te brengen wanneer ze dat vanaf hun eigen werkplek of vanuit huis kunnen doen. Ook is het bijna niet mogelijk om een ongeldige stem uit te brengen. Tussentijds kan de verkiezingscommissie nagaan hoeveel procent van de medewerkers hun stem al heeft uitgebracht en zo nodig een algemene reminder aan de medewerkers sturen. Daarnaast is de uitslag van de verkiezing met één druk op de knop bekend. Het is een perfecte manier van het organiseren van de verkiezingen wanneer de organisatie meerdere locaties heeft. Op deze manier hoeven er niet overal stembureaus te worden ingericht.
Digitale verkiezingen zijn goedkoper dan het houden van bijvoorbeeld schriftelijke stemming of stemmen via het stembureau. Er worden portokosten, kopieerkosten, kosten van luxe drukwerk en de nodige arbeidskosten bespaard omdat stemoproepen en dergelijke niet meer pre post worden verzonden. Daarnaast levert het niet hoeven bemensen van een of meerdere stembureaus en het handmatig tellen van de stemmen veel tijdswinst, dus geld op. Deze opbrengsten staan ruimschoots tegenover de kosten van digitaal stemmen. De OR-leden houden zo meer tijd over voor de persoonlijke benadering van medewerkers.